Wybitne postacie

Wybitne postacie związane z Tłuszczem

 Biskup Andrzej Noskowski ( 1492 – 1567) – biskup płocki, znamienity przedstawiciel epoki renesansu, mecenas sztuki, założyciel Kolegium Jezuickiego w Pułtusku. W 1558 r. utworzył na Akademii Krakowskiej fundację wspierającą studentów z Mazowsza. W 1565 r. dzierżawił od króla Chrzęsne, Sulejów i Tłuściec (Tłuszcz).

Biskup Józef Kossakowski (1738 – 1794) – biskup inflancko – piltyński, działacz polityczny przeciwstawiający się Konstytucji Trzeciego Maja, jeden z przywódców targowiczan na Litwie.  W latach 1781 – 1787 właściciel Chrzęsnego. Za jego władania majątkiem przeprowadzono przebudowę pałacu.

Stefan Dobrogost Grzybowski (zm. po 1644) – starosta warszawski i kamieńczykowski, kasztelan lubelski. Wybitny polityk i dyplomata. W młodości studiował m.in. w Bolonii i Padwie. Po powrocie poświęcił się służbie Rzeczpospolitej. Współpracował z królem Polski, Władysławem IV Wazą. W 1623 roku nabył majątek w Chrzęsnem gdzie w 1635 r. wzniósł istniejący do dziś murowany pałac.

Wincentyna Karska (1865 – 1957) – ostatnia właścicielka pałacu w Chrzęsnem. Gościła w swej siedzibie wybitnych artystów m.in. Władysława Podkowińskiego. W czasie II wojny światowej udzieliła schronienia w swym majątku oficerom Armii Krajowej m.in. Edwardowi Nowickiemu „Tyczce”. Została zmuszona opuścić swój pałac w 1944 roku. Spoczywa w rodzinnym grobie Koskowskich w Postoliskach. Żona Zygmunta Karskiego Seniora, który rzekomo miał być biologicznym synem cara Aleksandra II.

Zygmunt Karski (1898 - 1967) – poeta, doktor nauk prawnych, studiował na Uniwersytecie Warszawskim i paryskiej Sorbonie. Obracał się wśród czołowych poetów swej epoki m.in. Juliana Tuwima i Jarosława Iwaszkiewicza. Był współtwórcą grupy literackiej Skamander. Wydał tom wierszy „Musujący poranek”. Syn Zygmunta Karskiego seniora i Wincentyny Karskiej.

Władysław Podkowiński (1866 – 1895) – malarz i rysownik, jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego impresjonizmu. Gościł u właścicieli Chrzęsnego i Mokrej Wsi, tu powstały jego najbardziej znane obrazy m.in. „Portret Wincentyny Karskiej”, „Mokra Wieś”, „Sad w Chrzęsnem”.

Tadeusz Kotarbiński (1886 – 1981) – wybitny filozof, etyk i prakseolog, autor m.in. Medytacji o życiu godziwym, prezes Polskiej Akademii Nauk. Razem z rodzicami, Miłoszem i Ewą Kotarbińskimi okresowo mieszkał Chrzęsnem. Został ochrzczony w kościele w Postoliskach. Jest przedstawiony, razem z bratem Mieczysławem na obrazie Władysława Podkowińskiego - „Dzieci w ogrodzie”.

Miłosz Kotarbiński (1854 – 1944) – malarz, profesor Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie. Syn Józefa Kotarbińskiego, zarządcy majątku Chrzęsne, Mąż Ewy z domu Koskowskiej córki właściciela Chrzęsnego. 

Tytus Babczyński (1830 – 1910) – matematyk i fizyk, profesor Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, właściciel Ulaska (dzisiaj część miejscowości Stryjki) gdzie postawił oszałamiający drewniany dwór (spalony w ogniu artyleryjskim w 1944 roku).

Jan Kanty Józef Wiśniewski (1904 – 1939) - naukowiec, doktor habilitowany, wykładowca w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie. Lekkoatleta, chodziarz, współzałożyciel Polskiego Związku Lekkiej Atletyki, współwłaściciel Ulaska (dzisiaj – część wioski Stryjki). Zaginął bez wieści (najprawdopodobniej został zamordowany) podczas agresji sowietów na Polskę we wrześniu 1939 roku, jako oficer Korpusu Ochrony Pogranicza.

Stefan Żeromski – (1864 – 1825) – wybitny pisarz i publicysta, autor m.in. Ludzi bezdomnych i Syzyfowych prac. Wielokrotnie gościł w Miąsem u Władysława i Marii Symonowiczów.

Stanisław Thugutt (1873 – 1941) – polityk, wicepremier w drugim rządzie Władysława Grabskiego, działacz PSL „Wyzwolenie”. Brał udział i przemawiał na zjeździe PSL Wyzwolenie w Domu Ludowym (obecnie sala widowiskowa CKSiR) w Tłuszczu w 1928 roku.

Jerzy Iszkowski (1914 – 1962) – pseudonim Orczyk, major pilot Wojska Polskiego, cichociemny. Dowodził obroną Tłuszcza w czasie akcji Burza w 1944 roku.

Jan Kazimierz Estkowski (1914 – 2011) – pseudonim Szczapa, podpułkownik, kawalerzysta, weteran kampanii wrześniowej 1939 roku, w latach 1943 -1944 zastępca dowódcy Ośrodka Armii Krajowej Tłuszcz, uczestnik akcji Burza, po wojnie prześladowany za działalność w polskim państwie podziemnym. Został odznaczony m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski i Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Honorowy Obywatel Tłuszcza.

Szymon Kobyliński (1927 – 2002) – grafik, scenarzysta, karykaturzysta – satyryk. W młodości często bywał u swojej rodziny w Ulasku i Chrzęsnem, jego wspomnienia dotyczące pobytu w okolicach Tłuszcza były publikowane m.in. w Łączniku Mazowieckim.

Jan Wojsławski (ok. 1480 – 1549) – ksiądz katolicki, kanonik warszawski i płocki, budowniczy dzisiejszej katedry św. Michała Archanioła w Łomży.  W 1525 r. otrzymał od księcia Janusza III dobra Chrzęsne.

Zofia Solarzowa (1902 – 1988) – działaczka ruchu ludowego, razem z mężem Ignacym Solarzem zakładała Wiejskie Uniwersytety Ludowe. Wychowała się w Miąsem, we dworze u przybranych rodziców Władysława i Marii Symonowiczów.

 Jan Kielak (1877 – 1917) – działacz ludowy, redaktor Siewby, pierwszego pisma chłopskiego w Królestwie Polskim, którego redakcja mieściła się w Tłuszczu.

Wacław Sieroszewski (1858 – 1945) – polityk, pisarz, etnograf, prezes Polskiej Akademii Literatury. Żołnierz Legionów Polskich Józefa Piłsudskiego. Urodził się i dzieciństwo spędził w Wólce Kozłowskiej, został Honorowym Obywatelem Gminy Tłuszcz.

Sylwester Zych (1950 – 1989) – ksiądz katolicki, wikariusz w Tłuszczu, działacz antykomunistyczny. Był prześladowany przez służbę bezpieczeństwa, zamordowany 11 lipca 1989 roku w niewyjaśnionych okolicznościach.

Oprac. M. Ołdak